Zbrodnia w Bibliotece Pana powieść Milczenie jest niezwykłą, intrygującą książką i cieszy się u nas ogromnym uznaniem. Niedawno na ekrany polskich kin wszedł film na niej oparty, w zapowiedziach są kolejne tłumaczenia Pana powieści... Oby pojawiły się jak najszybciej!

Jan Costin Wagner W Niemczech ukazała się właśnie czwarta powieść z serii opowiadającej o Kimmo Joentaa pod tytułem Das Licht in einem dunklen Haus (Światło w ciemnym domu). Mam oczywiście nadzieję, że również tę powieść będzie można kiedyś przeczytać w Polsce.

ZwB Czy pamięta Pan moment, w którym zrozumiał Pan, że zostanie pisarzem?

Jan Costin Wagner W czasach młodości nie pisałem, ale gdy czytałem powieści, zawsze przez moją głowę przemykała myśl, że literatura może mieć niezwykłą wprost moc. Tworzy postaci, które są fikcyjne, ale jednak zaczynają w pewien sposób żyć, bowiem zyskują znaczenie w mentalnym świecie czytelnika. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych zacząłem pisać swą pierwszą powieść, w Finlandii. Miałem i nadal mam poczucie, że w języku powieści najlepiej potrafię ubrać w słowa to, co w innym przypadku byłoby dla mnie niemożliwe do wypowiedzenia.

ZwB Urodził się Pan i pracuje w Niemczech, ale fascynuje Pana Finlandia. Dlaczego?

Jan Costin Wagner Finlandia od dwudziestu lat jest moją drugą ojczyzną, moja żona jest Finką. Wybór Finlandii na miejsce akcji moich powieści był decyzją opartą na pierwszym skojarzeniu, które przyszło mi do głowy, gdy pomyślałem o Kimmo. Napisałem pierwszy rozdział Księżyca z lodu, w którym Kimmo siedzi przy łóżku Sanny, a ona umiera, i natychmiast umiejscowiłem akcję w Finlandii. Nie dlatego, że Finlandia jest smutna, lecz dlatego, że ją kocham i noszę głęboko w swym sercu, dlatego, że jest dla mnie ojczyzną i dlatego, że równocześnie pozostaje dla mnie zagadką. Zagadkowa ojczyzna. Nie wyobrażam sobie lepszego miejsca akcji.

ZwB Milczenie podejmuje trudny temat pedofilii i zbrodni na dzieciach, ale też ukazuje przeżycia jednego ze sprawców w zupełnie niezwykły sposób. Pokazuje Pan wnętrze i przemyślenia Timo, jego szamotanie się, ucieczkę od tego, co czuje i co zrobił, no i właściwie niemożność tej ucieczki i relacji z Pärisinenem. Co Pana zainspirowało do wyboru takiego tematu?

Jan Costin Wagner Zanim napisałem Milczenie, urodziła się moja córka. Z tego względu ten temat, a także strach o własne dziecko, stał mi się jeszcze bliższy. Całe moje pisarstwo krąży w ostatecznym rozrachunku wokół próby odnalezienia języka wyrażającego odczucia ludzi w skrajnych sytuacjach stanowiących egzystencjalne zagrożenie – czyli na przykład rodziców zmarłego lub zaginionego dziecka, ekipy dochodzeniowej, która próbuje wprowadzić nowy ład, ale również sprawców. Pragnę siebie i czytelnika skonfrontować z katastrofalnymi stanowiskami wyjściowymi, by jednak w końcu odnaleźć te chwile, w których życie pokonuje śmierć.

ZwB Czy żeby wiarygodnie opisać przeżycia Timo i podobnych mu osób musiał Pan się długo przygotowywać? Czytać książki psychologiczne? Próbować zrozumieć takie postępowanie?

Jan Costin Wagner Gdy piszę, jest to w zasadzie zawsze proces wczuwania się w fikcyjną postać. W świat myśli i przeżyć człowieka przeżywającego ekstremalne sytuacje i na swój sposób sobie z nimi radzącego. Świadomie więc nie chcę czytać tekstów naukowych, bowiem utrudniłoby to werbalizację owego podejścia emocjonalno-językowego.

ZwB Rozumiem, a czy czytuje Pan kryminały? Jeśli tak, to jakie mógłby nam Pan polecić czytelnikom Zbrodni w Bibliotece?

Jan Costin Wagner Utalentowanego pana Ripleya Patricii Highsmith, bowiem ta spektakularna główna postać zmusza czytelnika w unikatowy sposób do podania w wątpliwość siebie samego. I Obietnicę Dürrenmatta, bo ma wspaniałe zakończenie, które odbiega od wszystkich czytelniczych oczekiwań – detektyw zastawia perfekcyjną pułapkę, ale morderca nie przychodzi, dopiero po latach nieomal przez przypadek okazuje się, że morderca na drodze wiodącej do pułapki zginął w wypadku samochodowym. Fatalizm przypadku, to mi się podoba.

ZwB Opowie nam Pan o sobie trochę więcej, o tym kim jest prywatnie Jan Costin Wagner? Jak pracuje? Jakie ma hobby?

Jan Costin Wagner Lubię grać w piłkę i w tenisa – aktualnie nie mogę tego robić z uwagi na zerwane więzadło w kolanie, a kiedy nie piszę, komponuję piosenki na pianinie. Chętnie słucham muzyki melancholijnej (na przykład Nicka Drake‘a), im bardziej jest melancholijna, tym lepiej się czuję. Nie pracuję o stałych porach, lecz próbuję zawsze znaleźć te chwile, w których praca będzie sprawiać mi radość. Niekoniecznie potrzebuję do pracy spokoju i ciszy, lecz po prostu dobrego samopoczucia - powieść Zima lwów napisałem na przykład częściowo w małym fińskim mieszkaniu. Moja córka Venla skakała tam po łóżku i śpiewała, podczas gdy ja siedziałem na tym łóżku, pisząc, i moim zdaniem w ten sposób powstały najpiękniejsze fragmenty.

ZwB Wydawnictwo Akcent ma w zapowiedziach kolejną Pana powieść, właśnie wspomnianą Zimę lwów. Czego możemy się spodziewać po tej książce?

Jan Costin Wagner Morderczyni żyjącej pomiędzy dwoma światami, nowej kobiety w życiu Kimmo, która niestety odmawia ujawnienia swojego nazwiska, i moderatora talkshowu, który przejdzie bolesny, ale również wyzwalający proces nabywania nowej wiedzy.

ZwB A nad czym Pan aktualnie pracuje?

Jan Costin Wagner Obecnie mam przerwę, bowiem w Niemczech właśnie ukazała się wspomniana przeze mnie na początku rozmowy powieść Das Licht in einem dunklen Haus, powieść, którą bardzo lubię. Teraz rozpocznie się cykl spotkań z czytelnikami i będę potrzebował nieco czasu, nim uda mi się rozpocząć pracę nad nową książką. Jak mówi moje doświadczenie, proces poszukiwania pomysłu trwa u mnie zawsze dość długo, przynajmniej kilka miesięcy. Mam nadzieję, że wtedy przyjdzie mi coś do głowy, jakaś historia, którą będę chciał koniecznie opowiedzieć.

ZwB Bardzo dziękujemy za rozmowę i zapraszamy do Polski. Nasz kraj jest bardzo inspirujący, chętnie pomożemy w znalezieniu pomysłów.

Jan Costin Wagner Dziękuję. Rzeczywiście w listopadzie wybieram się do Polski, na wrocławski Festiwal Kryminalny oraz na spotkania z czytelnikami organizowane przez Instytut Goethego, bardzo się z tego powodu cieszę.

Wywiad przeprowadziły Magda Wojdak-Piątkowska i Jolanta Świetlikowska

Jan Costin Wagner urodził się w 1972 roku w Langen w Niemczech. Studiował germanistykę i historię. Mieszka w Niemczech, pracuje jako pisarz i muzyk. Finlandia, miejsce akcji kryminałów Wagnera, jest jego drugim domem – pisarz jest mężem fińskiej artystki Niiny Wagner.

Powieści Wagnera zostały dotąd przetłumaczone na 14 języków. Amerykańskie wydanie kryminału Księżyc z lodu w 2008 roku znalazło się na liście książek nominowanych do prestiżowej nagrody literackiej Los Angeles Times Book Prize. Za książkę Milczenie autor otrzymał w 2008 roku nagrodę Deutscher Krimipreis za najlepszy niemiecki kryminał, a w 2010 roku został nominowany do francuskiej nagrody Prix du polar européen za najlepszy kryminał europejski przetłumaczony na język francuski. Książka szybko doczekała się ekranizacji. Za thriller Cisza reżyser Baran Bo Odar w 2010 roku otrzymał nagrodę Frankfurckich Targów Książki w kategorii „najlepsza międzynarodowa ekranizacja powieści”.

KUP w KSIĘGARNI ZwB